Σοβαρό καμπανάκι κινδύνου για την παγκόσμια οικονομία χτυπά η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), προειδοποιώντας ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε μια άνευ προηγουμένου απειλή για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η ένταση στην περιοχή έχει προκαλέσει βαθιά διαταραχή στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, δημιουργώντας ένα σοκ προσφοράς που, σύμφωνα με την υπηρεσία, ξεπερνά κάθε προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Ο επικεφαλής της IEA υπογράμμισε ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια, αλλά επεκτείνονται στο σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας, αποσταθεροποιώντας το εμπόριο και πιέζοντας τις αγορές στα όριά τους. Ήδη, οι συνέπειες είναι ορατές, με τις ασιατικές αγορές να καταγράφουν έντονες απώλειες και τις κυβερνήσεις να εξετάζουν μέτρα στήριξης.
Ενεργειακό σοκ χωρίς προηγούμενο
Η διακοπή των θαλάσσιων μεταφορών ενέργειας, και ειδικά μέσω των Στενών του Ορμούζ, έχει οδηγήσει σε δραματική μείωση της παγκόσμιας προσφοράς. Όπως επισημαίνεται, περίπου το ένα πέμπτο της ημερήσιας διακίνησης πετρελαίου παγκοσμίως έχει επηρεαστεί, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις στις τιμές και στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η κατάσταση αυτή επιβεβαιώνει τις ανησυχίες που είχαν ήδη διατυπωθεί, καθώς η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχε θέσει σε συναγερμό τις αγορές ενέργειας εδώ και μήνες.
Πώς φτάσαμε στην κρίση
Η σημερινή έκρηξη δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Αποτελεί το αποκορύφωμα δεκαετιών γεωπολιτικής έντασης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν. Οι σχέσεις επιδεινώθηκαν ραγδαία μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά, οδηγώντας σε νέα κλιμάκωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά μετά από στρατιωτικές επιχειρήσεις υψηλής έντασης, όπως ο κοινός βομβαρδισμός ΗΠΑ και Ισραήλ στη Νατάνζ, που έπληξε κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Ακολούθησαν νέες επιθέσεις και η κατάρρευση των διπλωματικών διαύλων, οδηγώντας την περιοχή σε πλήρη αποσταθεροποίηση.
Το μπλοκάρισμα του Ορμούζ και οι παγκόσμιες συνέπειες
Η απάντηση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και σκληρή: η επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, με επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και ενεργειακές υποδομές. Η εξέλιξη αυτή, όπως είχε ήδη διαφανεί από το τελεσίγραφο για τα Στενά, έπληξε καίρια την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Σύμφωνα με την IEA, η απώλεια προσφοράς είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί, ξεπερνώντας ακόμα και τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και τις πρόσφατες αναταράξεις στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Το ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας ύφεσης παραμένει πλέον ανοιχτό, εάν δεν υπάρξει άμεση αποκλιμάκωση.